اینترنت طبقاتی چیست و چه پیامدهایی میتواند داشته باشد؟
بحث اینترنت طبقاتی یا اینترنت تخصصی از سال ها پیش مطرح شده است. با این وجود طی یکی دو ماه اخیر و فیلترینگ گسترده پلتفرم های بینالمللی، بار دیگر صحبت از اینترنت طبقاتی به میان آمد.
ماجرای طبقاتی شدن اینترنت
امیر سیاح، سرپرست معاونت اقتصادی و تنظیم مقررات مرکز ملی فضای مجازی نیز، روز سهشنبه ۲۴ تیر ۱۴۰۴ در همایش «اینترنت و آینده ایران» اعلام نمود بازگشایی IP برخی کسب و کارها یکی از اولین اقدامات کمیته خواهد بود. او شروع فعالیت آزمایشی ستاد تسهیل اقتصاد دیجیتال و باز کردن دسترسی برخی کسبوکارها را نشانهای از آغاز اجرای طرح اینترنت تفکیکی با هدف حمایت از رشد اقتصاد دیجیتال عنوان کرد؛ موضوعی که واکنشهایی در میان حاضران به همراه داشت.
همزمان با این تحولات، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، از اعطای اینترنت تفکیکشده برای خبرنگاران خبر داد و از آن با عنوان «اینترنت آزادتر» یاد نمود
اینترنت طبقاتی چیست؟
پیش از انتشار این آیین نامه هم برخی رسانهها چون سایت زومیت و اقتصادآنلاین از شروع تست و خطا برای فیلترینگ طبقاتی خبر دادند. اینترنت طبقاتی، یعنی اینترنتی که هر دسته از عامه مردم، به یک سری چیزها دسترسی داشته و از یک سری چیزها محروم گردند. برای مثال افرادی مانند پزشکان، خبرنگاران، اساتید دانشگاه، مدیران شرکتها یا اعضای نهادهای حاکمیتی می توانند به اینترنت بدون فیلتر یا نیمه فیلتر دسترسی داشته باشند؛ در حالی که عموم مردم همچنان با محدودیت های گسترده و فیلترینگ شدید مواجه می باشند
اهداف طرح و علل مطرح شده از سوی حامیان
مسئولان و حامیان طرح اینترنت طبقاتی معمولاً اهداف زیر را برای آن عنوان می کنند:
امنیت سایبری: کنترل بهتر ترافیک و مقابله مؤثرتر با تهدیدات خارجی.
حفظ حریم خصوصی داده ها: نگهداری داده های حساس کاربران ایرانی در داخل مرزها.
رشد کسب و کارهای داخلی: ایجاد فضای رقابتی عادلانه تر برای پلتفرم ها و خدمات داخلی در برابر غول های فناوری جهانی.
بهینه سازی منابع شبکه: اختصاص هوشمندتر پهنای باند طبق اولویت ها و نیازهای ملی.
کاهش هزینههای ارزی: کاهش وابستگی به زیرساختهای بین المللی و صرفه جویی در خروج ارز.
نگرانیها در مورد اجرای طرح اینترنت طبقاتی
طرح اینترنت طبقاتی با انتقادات گسترده کارشناسان فناوری اطلاعات، فعالان جامعه مدنی و بخشی از مردم مواجه گردیده است. عمده نگرانی ها عبارتند از:
شکاف دیجیتال عمیق تر: ایجاد نابرابری در دسترسی به اطلاعات و فرصت های آموزشی، اقتصادی و اجتماعی.
افراد یا مناطق با قدرت پرداخت کمتر، از اینترنت با کیفیت پایین تر محروم می گردند
محدودیت آزادی اطلاعات: امکان سانسور هدفمندتر و محدود کردن دسترسی به منابع اطلاعاتی مستقل و بین المللی.
کاهش کیفیت خدمات عمومی: افت کیفیت دسترسی به خدمات جهانی همچون پلتفرم های علمی، آموزشی، تحقیقاتی و همکاری های بین المللی.
اخلال در کسب و کارها: افزایش هزینه های اینترنت برای کسب و کارهای وابسته به پلتفرم های جهانی، کاهش رقابت پذیری و موانع جدید برای استارتاپ ها.
ابهام در شفافیت: نگرانی درباره معیارهای دقیق سطح بندی، شفافیت در تعرفه ها و امکان سوء استفاده.