بزرگداشت روز شیخ صدوق ۱۴۰۴ + زندگینامه و آثار
شیخ صدوق از دانشمندان و بزرگان اسلامی میباشد که خدمات بزرگی را در طول عمر خود به فقه و حدیث شیعه کرده است. (به مناسبت روز بزرگداشت شيخ صدوق از دانشمندان بزرگ اسلامی) مرحوم شیخ صدوق از بزرگترین شخصیتهای جهان اسلام و شیعه و از برجستهترین چهرههای درخشان علم و فضیلت است تا جایی که شیخ بهایی لقب «رئیس المحدّثین» را برای ایشان برگزیده است، شان و جایگاه این عالم اینقدر عالی است که پیکر این عالم پس از ۸۰۰ سال سالم مشاهده شده است. از همین رو مطالبی در خصوص بزرگداشت روز شیخ صدوق در ادامه ارائه شده است
بزرگداشت روز شیخ صدوق ۱۴۰۴
بزرگداشت شیخ صدوق در ۱۵ اردیبهشت، فرصتی است برای بازنگری در اهمیت نقش عالمان دینی در تاریخ اسلام.
این روز یادآور این است که علم و تقوا، دو محور اصلی برای هدایت و رشد جوامع اسلامی هستند.
برگزاری این بزرگداشت، بستری برای تجلیل از میراث اوست و به ما کمک میکند تا تأثیرات اندیشههای او را در زندگی امروز خود بازشناسی کنیم.
از تدوین اصول فقه گرفته تا تبیین مفاهیم امامت و اخلاق، هر یک از آثار شیخ صدوق گنجینهای از حکمت و دانش است که برای همگان قابل بهرهبرداری است.
زندگينامه شيخ صدوق
محمدبن علي بن حسين بن بابويه قمي مشهور به« شيخ صدوق » در سالهاي 306 يا 307 هجري قمري در خاندان علم و تقوي در شهر مذهبي قم ديده به جهان گشود. پدر بزرگوار شيخ صدوق ،علي بن حسين بن موسي بن بابويه از علما و فقهاي بزرگ زمان خود بود.
اگرچه در ان روزگار، عالمان و محدثان بسياري در قم مي زيسته اند ولي پرچم هدايت و مرجعيت بر دوش اين عالم عابد و محدث زاهد يعني علي بن بابويه «پدر شيخ صدوق » بوده است .
پدر شیخ صدوق دکه ای کوچک در بازار قم داشت و از طريق کسب و کار ودر نهايت زهد و عفاف، امرار معاش مي نمود ودر ساعاتي ديگر از روز در منزل خود به تدريس و تبليغ احکام و نقل روايات مي پرداخت .
جلالت شان و منزلت اين عالم رباني تا بدان پايه رسيد که امام حسن عسگري «ع» طي نامه ای، وی را با لقب«شيخ » ؛ «فقيه » ؛«معتمد» مورد خطاب قرار داده و توفيقات وی را براي کسب رضاي پروردگار تقاضای کرد.
در دوران آل بویه
شيخ صدوق روزگار طفوليت و سنين جواني را در دامان علم و فضيلت و تقواي خانوادگي اش سپري کرد و تحت تعليم و تربيت پدر قرار گرفت، به گونه ای که به لحاظ تيزهوشي و حافظه فوق العاده قوي در مدتي کوتاه به قله های بلندي از کمالات انساني دست يافت و توانست در کمتر از بيست سالگي، هزاران حديث با سلسله سند انها را حفظ نمايد و از همه ی مهمتر به آن ها عمل نمايد.
يکي از حوادث مهم دوران زندگي شيخ صدوق، روي کارآمدن سلسله ايراني نژاد و شيعه مذهب «آل بويه» بود که بر بخش بزرگي از ايران، عراق و جزيره العرب تا مرزهاي شمالي شام فرمان مي راندند. وي دراين هنگام از قم به ري آمده و به تقاضای ” رکن الدوله ديلمي ” در آنجا رحل اقامت گزيد. بنظر مي رسد علت اصلي اين دعوت و عزيمت، خلايي بوده که پس از هجرت شيخ کليني از ري به بغداد و سپس رحلت او پيش آمده بودو در حقيقت، وجود شيخ صدوق در ري مي توانست منشا برکات فراوان باشد.
وفات شیخ صدوق
شیح صدوق پس از هفتاد و چند سال زندگانی درخشان و پر افتخار و مسافرت های طولانی در اقصی نقاط بلاد اسلامی و تالیف و تصنیف حدود ۳۰۰ جلد کتاب پر ارزش در ابعاد مختلف زندگی، سرانجام در سال ۳۸۱ هجری قمری در ری چشم از جهان فرو بست.
آرامگاهش امروز در شهر ری به نام «ابن بابویه» مشهور است و زیارتگاه مردم می باشد.
آثار علمي شيخ صدوق
عصر شيخ صدوق را بايد ” عصر احيا تنقيح حديث ” ناميد زيرا پس از رحلت پيامبر اسلام، بازار جعل حديث رونق گرفت و کارخانه حديث سازي خلفا به کار افتاد و کساني پيدا شدند که به طور حرفه ای، احاديثي را جعل و به پيامبر و ائمه نسبت مي دادند.
از اين جهت محدث بزرگوار «کليني » که از «کلين» به «ري» هجرت کرده بود، در آنجا کتاب شريف کافي – اولين کتاب از مجموعه چهارگانه کتب روايي و حديثي شيعه – را نگاشت و حرکت علمي جديدي را در مکتب حديث نگاري اهل بيت عليهم السلام بنيانگذاري نمود که پس از او، ” شيخ صدوق ” بناي مستحکم ضبط و نشر حديث را بر ان بنياد نهاد.شيخ صدوق در راه گردآوري احاديث، از بلخ تا بخارا، از کوفه تا بغداد، از مشهد تا نيشابور، و از آنجا تا مکه و مدينه سفر کرد و مشکلات فراواني رابه جان خريد و با کوله باري از احاديث پيامبر و اهل بيت«ع»به ري بازگشت .
تاليفات شيخ صدوق:
بنا به گفته شیخ طوسی نزدیک به ۳۰۰ کتاب توسط شیخ صدوق تألیف شده است. شیخ اجل نجاشی که رجال خود را پس از فهرست شیخ صدوق نوشته و سعی داشته کمبودهای فهرست شیخ صدوق را تکمیل کند، ۱۸۹ کتاب را نام برده است. برخی از کتاب های شیخ صدوق عبارتند از:
کتاب توحید
نبوت
اثبات وصیت علی (ع)
سه کتاب در غیبت امام زمان
معانی الاخبار
خصال
مختصر تفسیر قرآن
من لایحضره الفقیه
عیون اخبار الرضا
ثواب الاعمال